Ağırlıklı Ortalama Nasıl Hesaplanır? Not Ortalaması Örnekleriyle
2026-10-13
Bir dersin notu vize ve finalden oluşuyorsa, finalin ağırlığı genellikle vizeden fazladır. Böyle durumlarda notları toplayıp adede bölmek yanlış sonuç verir; doğru yöntem ağırlıklı ortalamadır. Not ortalaması dışında portföy getirisi, ortalama maliyet ve anket puanlarında da aynı mantık kullanılır. Hızlı sonuç için ağırlıklı ortalama hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Basit ve ağırlıklı ortalama farkı
Basit ortalamada her değer sonuca eşit katkı yapar. Ağırlıklı ortalamada ise her değer, kendisine verilen ağırlık oranında etki eder. Ağırlığı büyük olan değer sonucu kendi tarafına çeker.
Formül
Ağırlıklı ortalama = (not₁ × ağırlık₁ + not₂ × ağırlık₂ + …) ÷ (ağırlıkların toplamı)
Ağırlıklar yüzde, kredi ya da saat olabilir; toplamları 100 olmak zorunda değildir, çünkü formül toplama bölmektedir.
Örnek 1: Vize, final ve ödev
Vize 80 (%30), final 90 (%50), ödev 70 (%20) olsun:
- 80 × 30 = 2.400
- 90 × 50 = 4.500
- 70 × 20 = 1.400
- Toplam 8.300 ÷ 100 = 83
Basit ortalama (80 + 90 + 70) ÷ 3 = 80 olurdu. Final yüksek ağırlıklı ve notu yüksek olduğu için ağırlıklı ortalama daha yüksektir.
Örnek 2: Farklı kredili dersler
4 kredilik dersten 3,0, 3 kredilik dersten 4,0 ve 2 kredilik dersten 2,0 aldığınızı varsayın (dönem notu 4 üzerinden):
- 4 × 3,0 = 12
- 3 × 4,0 = 12
- 2 × 2,0 = 4
- Toplam 28 ÷ 9 kredi ≈ 3,11
Basit ortalama (3,0 + 4,0 + 2,0) ÷ 3 = 3,00 olurdu. Kredisi yüksek derslerin notu sonucu daha çok belirler. Üniversiteniz farklı bir katsayı ya da yuvarlama kuralı uyguluyor olabilir; resmî hesap için kendi yönergenize bakın.
Ortalama maliyet örneği
Aynı malı üç kez farklı fiyattan aldığınızı düşünün: 10 adet 50 ₺'den, 20 adet 60 ₺'den, 10 adet 70 ₺'den. Ağırlıklı ortalama maliyet: (10×50 + 20×60 + 10×70) ÷ 40 = 2.400 ÷ 40 = 60 ₺. Burada ağırlık adettir.
Sık yapılan hatalar
- Yüzdeleri toplamamak: Ağırlıklar toplamı 100 değilse sonucu 100'e bölmek yerine gerçek toplama bölmelisiniz.
- Not ve ağırlık sırasını karıştırmak: Her not kendi ağırlığıyla eşleşmelidir.
- Ağırlıkları unutmak: Basit ortalama hızlıdır ama farklı ağırlıklarda yanıltıcıdır.
- Yuvarlamayı erken yapmak: Ara sonuçları yuvarlamayıp en sonda yuvarlayın.
Hedef notu için ters hesap
Final ağırlığı %50 ve mevcut notlarınızla ağırlıklı toplamınız 40 puansa (örneğin vize 80 × %30 = 24 ve ödev 80 × %20 = 16), 60 geçme barajı için finalden en az (60 − 40) ÷ 0,50 = 40 almanız gerekir. Kendi ders geçme kurallarınızı (baraj notu, final şartı) ayrıca kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Ağırlıklı ortalama her zaman basit ortalamadan mı yüksektir?
Hayır. Yüksek notun ağırlığı fazlaysa ağırlıklı ortalama yüksek, düşük notun ağırlığı fazlaysa düşük çıkar.
Ağırlık olarak ne girmeliyim?
Derslerde kredi veya yüzde, maliyet hesabında adet ya da miktar; yeter ki tüm değerler aynı ölçeği kullansın.
Basit ortalamayı nereden hesaplarım?
Ağırlık gerekmeyen durumlar için ortalama hesaplama aracı yeterlidir.
👉 Ağırlıklı Ortalama (Not Ortalaması) Hesaplama aracını kullanın