Yüzde Hesaplama Nasıl Yapılır? 3 Temel Yöntem ve Örnekler
2026-10-13
Yüzde hesabı indirimde, zamda, faizde, not ortalamasında ve istatistiklerde sürekli karşımıza çıkar. Kâğıt kalem ya da hesap makinesi olmadan da yapılabilen birkaç temel işlemi öğrenmek hayatı kolaylaştırır. İşlem yapmadan sonuca bakmak isterseniz yüzde hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Yüzde nedir?
Yüzde, bir bütünün 100 eşit parçaya bölünmesiyle elde edilen her bir parçadır. %25, "100'de 25" ya da 25/100 = 0,25 demektir. Yüzdeyle çalışırken bunu ondalık sayıya çevirmek (yüzdeyi 100'e bölmek) çoğu işlemi basitleştirir.
1. Bir sayının yüzdesini bulmak
Formül: Sayı × Yüzde ÷ 100
Örnek: 850 ₺'nin %12'si = 850 × 12 ÷ 100 = 102 ₺. Bu, bir ürüne yapılacak %12 zammın ya da bir işlem ücretinin ne kadar tutacağını bulmak için kullanılır.
2. Bir sayı diğerinin yüzde kaçıdır?
Formül: (A ÷ B) × 100
Örnek: Sınavda 40 sorudan 34'ünü doğru yaptınız. Başarı oranınız (34 ÷ 40) × 100 = %85.
3. Yüzde artış ve azalış
Formül: (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100
Örnek: Fiyat 80 ₺'den 100 ₺'ye çıktıysa artış (100 − 80) ÷ 80 × 100 = %25'tir. Ancak 100 ₺'den 80 ₺'ye düşüş %20'dir, %25 değil. Çünkü baz değer (karşılaştırma yapılan eski değer) değişir. Bu, yüzde hesabının en çok karıştırılan noktasıdır.
İndirim ve zam hesabı
- İndirimli fiyat: Fiyat × (1 − indirim oranı). 2.000 ₺ ve %25 indirim: 2.000 × 0,75 = 1.500 ₺.
- Zamlı fiyat: Fiyat × (1 + zam oranı). 15.000 ₺ maaşa %30 zam: 15.000 × 1,30 = 19.500 ₺.
Birden fazla indirim ya da zam ardışık uygulandığında oranlar toplanmaz, çarpılır. %20 indirim üzerine %10 ek indirim toplam %28'dir (0,80 × 0,90 = 0,72).
Zihinden hızlı yüzde hesabı
- %10: Virgülü bir basamak sola kaydırın (850 → 85).
- %5: %10'un yarısını alın.
- %15: %10 ile %5'i toplayın.
- %25: Dörde bölün. %50: ikiye bölün.
- %1: 100'e bölün; diğer yüzdeler için %1'i çarpın.
Yüzde puanı ile yüzde farkı aynı değildir
Faiz %10'dan %15'e çıktıysa bu 5 yüzde puanı artıştır; yüzde olarak ise artış (15 − 10) ÷ 10 = %50'dir. Haberlerde ve raporlarda bu ayrım sıkça karıştırılır, dikkat edin.